انتخاب محل کمپ کوهنوردی شبانه در وهله اول نیازمند بررسی دقیق ویژگیهای جغرافیایی و توپوگرافی منطقه است. شیب زمین یکی از مهمترین معیارهای اولیه محسوب میشود که باید در حد امکان کمتر از پنج درجه باشد تا امکان استراحت راحت و جلوگیری از غلتیدن در خواب فراهم شود. همچنین باید از اردوزدن در درههای باریک و تنگهها خودداری کرد زیرا این نقاط در معرض خطر سیلاب ناگهانی، بهمن و ریزش سنگ قرار دارند. ارتفاع نسبی محل نیز اهمیت دارد؛ مکانهای پستتر معمولا سردتر بوده و رطوبت بیشتری دارند در حالی که نقاط مرتفعتر در معرض باد شدیدتری قرار میگیرند.
جهت شیب نیز در کمپ کوهنوردی شبانه نقش حیاتی دارد. در نیمکره شمالی، دامنههای رو به جنوب معمولا گرمتر بوده و زودتر توسط خورشید صبحگاهی گرم میشوند، در حالی که دامنههای شمالی سردتر و مرطوبتر هستند. علاوه بر این، باید از محلهایی که در مسیر مستقیم بادهای غالب منطقه قرار دارند اجتناب کرد. بررسی نقشههای توپوگرافی قبل از صعود و شناسایی خطوط همتراز میتواند در یافتن مناطق مسطح و مناسب کمک شایانی کند. همچنین فاصله مناسب از لبههای صخرهای، پرتگاهها و مناطق ناپایدار از نظر زمینشناسی الزامی است. توجه به میکروتوپوگرافی محل نیز مهم است؛ حتی برجستگیها یا فرورفتگیهای کوچک میتوانند بر راحتی و ایمنی تاثیر بگذارند.
شرایط آب و هوایی و میکروکلیمای محل انتخابی برای کمپ کوهنوردی شبانه تاثیر مستقیمی بر کیفیت اقامت دارد. میکروکلیما به شرایط آب و هوایی در مقیاس بسیار کوچک اشاره دارد که میتواند حتی در فاصله چند متری تفاوت محسوسی داشته باشد. محلهای نزدیک به آب معمولا مرطوبتر و در شب سردتر هستند، در حالی که مناطق حفاظت شده در پشت سنگهای بزرگ یا درختان میتوانند از باد در امان باشند. درک الگوهای جریان هوای سرد نیز ضروری است؛ هوای سرد سنگینتر بوده و به سمت پایین شیب حرکت میکند، بنابراین استقرار در کف درهها در شبهای سرد مناسب نیست.
جهت غالب باد در منطقه کوهستانی باید قبل از برپایی کمپ کوهنوردی شبانه شناسایی شود. قرار دادن ورودی چادر در جهت عکس باد غالب و استفاده از عوارض طبیعی به عنوان بادشکن میتواند از ورود باد به داخل چادر جلوگیری کند. همچنین باید به پیشبینی وضعیت آب و هوا توجه ویژهای داشت؛ در صورت احتمال بارش شدید، رعد و برق یا طوفان، باید از محلهای مرتفع، کنار رودخانهها و زیر درختان مجزا دوری کرد. تابش خورشید صبحگاهی نیز باید در نظر گرفته شود؛ گرما و نور خورشید میتواند در صبحهای سرد کوهستانی بسیار مطلوب باشد اما در تابستان ممکن است باعث گرمای زودهنگام داخل چادر شود. مشاهده ابرها، تغییرات فشار هوا و رفتار حیوانات میتواند نشانههایی از تغییرات آب و هوایی قریبالوقوع باشد.
یکی از مهمترین ملاحظات در کمپ کوهنوردی شبانه، دسترسی به منبع آب پاک و فاصله مناسب از آن است. در حالی که نزدیکی به منبع آب برای تامین نیازهای آشامیدنی و پختوپز ضروری است، استقرار بیش از حد نزدیک به رودخانهها، نهرها یا چشمهها مشکلات متعددی ایجاد میکند. فاصله استاندارد توصیه شده از منابع آب حداقل ۶۰ متر است که این فاصله به چندین دلیل اهمیت دارد. نخست، این فاصله از آلودگی منبع آب توسط مواد زائد انسانی و مواد شوینده جلوگیری میکند. دوم، رطوبت بیشتر در کنار آب باعث سرمای بیشتر در شب و افزایش جمعیت حشرات میشود. سوم، در صورت بارش ناگهانی در بالادست، خطر سیلاب و بالا آمدن ناگهانی سطح آب وجود دارد.
کیفیت منبع آب نیز باید مورد ارزیابی قرار گیرد. آبهای جاری معمولا تمیزتر از آبهای راکد هستند اما همچنان نیاز به تصفیه دارند. مشاهده نشانههای فعالیت دام یا حیوانات وحشی در بالادست میتواند نشاندهنده آلودگی احتمالی آب باشد. در کمپ کوهنوردی شبانه باید همواره آب کافی برای موارد اضطراری ذخیره شود و روشهای تصفیه مناسب شامل جوشاندن، استفاده از قرصهای تصفیه یا فیلترهای قابل حمل را در اختیار داشت. همچنین باید محل شستشو و ظرفشویی را به فاصله حداقل ۶۰ متری از منبع آب و کمپ انتخاب کرد. در مناطقی که منابع آب کمیاب است، برنامهریزی دقیقتر برای حمل و مدیریت آب ضروری میشود و باید از هدررفت آب به شدت جلوگیری کرد.
ایمنی در مقابل خطرات طبیعی و حیات وحش از ارکان اساسی انتخاب محل کمپ کوهنوردی شبانه است. شناسایی علائم خطر بالقوه در محیط پیرامون میتواند از حوادث جدی جلوگیری کند. مناطقی که دارای سنگهای شل، صخرههای متلاشی شده یا نشانههای ریزش قبلی هستند باید کاملا اجتناب شوند. همچنین استقرار زیر درختان مرده، شاخههای خشک یا درختان تنها در مناطق رعد و برقی بسیار خطرناک است. مسیرهای طبیعی آب مانند خشکهرودها و مجاری فصلی حتی اگر در زمان استقرار خشک به نظر برسند، در صورت بارش ناگهانی میتوانند به سرعت به سیل تبدیل شوند.
در خصوص حیات وحش، باید از محلهایی که نشانههایی از فعالیت حیوانات بزرگ مانند خرس، گرگ یا گراز وحشی دارند فاصله گرفت. مدفوع تازه، خراشهای روی درخت، مسیرهای حیوانی و بقایای شکار نشانههای مهمی هستند. در کمپ کوهنوردی شبانه نگهداری مواد غذایی باید با دقت خاص انجام شود؛ تمام غذاها، مواد معطر و زبالهها باید در فاصله حداقل ۱۰۰ متری از محل خواب و آویزان از درخت یا در ظروف ضد خرس نگهداری شوند. مار، عقرب و حشرات نیشدار نیز در برخی مناطق خطر محسوب میشوند و باید از استقرار در لانههای احتمالی آنها مانند زیر سنگها، کندههای درخت و انباشتههای چوب خودداری کرد. داشتن کیف کمکهای اولیه کامل و دانش استفاده از آن در کمپ کوهنوردی شبانه الزامی است.
رعایت اصول حفاظت از محیط زیست و اخلاق کوهنوردی در انتخاب و استفاده از محل کمپ کوهنوردی شبانه از اهمیت بالایی برخوردار است. اصل “بیاثر بگذار” باید راهنمای اصلی هر کوهنوردی باشد. انتخاب محلهای کمپ از قبل استفاده شده به جای ایجاد محلهای جدید از آسیب بیشتر به پوشش گیاهی جلوگیری میکند. در صورتی که مجبور به ایجاد محل جدید هستید، باید از مناطقی با سطح مقاوم مانند سنگ، شن، خاک خشک یا برف استفاده کرد و از استقرار روی گیاهان نازک، مرغزارهای آلپی و کنار آبهای راکد خودداری نمود.
مدیریت صحیح زباله در کمپ کوهنوردی شبانه یعنی حمل تمام زبالهها به پایین کوه و عدم جاگذاشتن هیچگونه آثاری در طبیعت. برای دفع مواد زائد انسانی، باید حفرهای به عمق ۱۵ تا ۲۰ سانتیمتر در فاصله حداقل ۶۰ متری از آب، مسیر و کمپ حفر کرد و پس از استفاده آن را کاملا پوشاند. استفاده از صابونهای زیستتخریبپذیر و شستشوی ظروف در فاصله از منابع آب نیز ضروری است. احترام به سایر بازدیدکنندگان با حفظ سکوت نسبی، عدم ایجاد نور مزاحم و رعایت فاصله مناسب از کمپهای دیگران از دیگر اصول اخلاقی است. در برخی مناطق حفاظت شده، استفاده از چادرهای با رنگهای ملایم و طبیعی توصیه میشود تا تاثیر بصری بر منظره کاهش یابد. همچنین آتش روشن کردن باید مطابق با مقررات محلی و تنها در صورت ضرورت انجام شود و در پایان کاملا خاموش گردد.
جمعبندی
انتخاب محل مناسب برای کمپ کوهنوردی شبانه ترکیبی از دانش، تجربه و قضاوت صحیح در شرایط مختلف است. با در نظر گرفتن همه عوامل ذکر شده از جمله توپوگرافی، شرایط آب و هوایی، دسترسی به آب، ایمنی و ملاحظات زیستمحیطی، میتوان تجربهای ایمن، راحت و به یادماندنی از اقامت در کوهستان داشت. همواره باید به یاد داشت که انعطافپذیری و آمادگی برای تغییر برنامه در صورت مواجهه با شرایط غیرمنتظره از ویژگیهای یک کوهنورد با تجربه است. صرف زمان کافی برای یافتن بهترین محل قبل از تاریکی هوا، حمل تجهیزات مناسب و کامل، و آموزش مهارتهای اساسی کوهنوردی پیش از هر سفر الزامی است. کمپ کوهنوردی شبانه فرصتی استثنایی برای ارتباط عمیق با طبیعت، مشاهده آسمان پرستاره و تجربه آرامش کوهستان است که با آمادگی صحیح میتواند به یکی از ارزشمندترین خاطرات زندگی تبدیل شود.
